W naszym gabinecie trychologicznym w Krakowie, jako Trycholodzy często spotykamy się, z problemem
telogenowego wypadania włosów. Chcielibyśmy trochę bardziej opowiedzieć Wam o całym procesie
z naukowego punktu widzenia.
Telogenowe wypadanie włosów (telogen effluvium)
Telogenowe wypadanie włosów (ang. telogen effluvium) stanowi najczęstszą przyczynę rozlanego, niebliznowaciejącego łysienia. Termin ten został wprowadzony przez Albert Kligman w 1961 roku w celu opisania charakterystycznej odpowiedzi mieszków włosowych na różnorodne czynniki uszkadzające. Zaburzenie to nie jest jednostką chorobową sensu stricto, lecz wzorcem reakcji biologicznej aparatu mieszkowego.
Cykl włosowy jako podstawa patogenezy
Zrozumienie telogenowego wypadania włosów wymaga odniesienia do fizjologii cyklu włosowego, opisanego m.in. przez Mildred Trotter. Mieszek włosowy jest strukturą dynamiczną, podlegającą ciągłej przebudowie w obrębie następujących faz:
- Anagen (faza wzrostu) – trwa 2–6 lat na skórze głowy; charakteryzuje się intensywną proliferacją keratynocytów macierzy włosa oraz aktywną melanogenezą.
- Katagen (faza inwolucji) – krótka (ok. 2 tygodni), związana z indukowaną apoptozą większości komórek nabłonkowych mieszka.
- Telogen (faza spoczynku) – trwa około 3 miesięcy; włos przyjmuje postać tzw. włosa maczugowatego i pozostaje zakotwiczony w mieszku przed wypadnięciem (teloptoza).
W warunkach fizjologicznych około 85–95% mieszków włosowych znajduje się w fazie anagenu, a jedynie 5–15% w telogenie. Utrzymanie tej proporcji warunkuje prawidłową gęstość owłosienia. Przekroczenie progu około 20% włosów w telogenie prowadzi do klinicznie zauważalnego wypadania.
Definicja i mechanizm telogenowego wypadania włosów
Telogenowe wypadanie włosów jest wynikiem zaburzenia synchronizacji cyklu włosowego lub skrócenia czasu trwania anagenu. Niezależnie od czynnika etiologicznego, mieszki włosowe reagują w sposób stereotypowy – przedwcześnie przechodzą do fazy telogenu.
Kluczową cechą kliniczną jest opóźnienie wystąpienia objawów – nasilone wypadanie włosów pojawia się zwykle po 2–4 miesiącach od zadziałania czynnika wywołującego. Wynika to z konieczności przejścia mieszka przez pełny cykl: anagen → katagen → telogen → teloptoza.
Przyczyny łysienia telogenowego – telogenowego wypadania włosów
Czynniki wywołujące telogenowe wypadanie włosów obejmują:
- wysoką gorączkę (działanie cytokin prozapalnych),
- urazy i zabiegi chirurgiczne,
- stres metaboliczny i emocjonalny,
- niedobory żywieniowe,
- poród,
- niektóre leki,
- infekcje,
- i wiele innych.
Postać ostra i przewlekła
Ostre telogenowe wypadanie włosów:
- trwa < 6 miesięcy,
- ma wyraźny czynnik wyzwalający,
- jest procesem odwracalnym.
Przewlekłe telogenowe wypadanie włosów:
- trwa > 6 miesięcy,
- dotyczy głównie kobiet w wieku 30–60 lat,
W odróżnieniu od łysienia androgenowego nie obserwuje się miniaturyzacji mieszków włosowych ani poszerzenia przedziałka.
Diagnostyka różnicowa łysienia telogenowego
Telogenowe wypadanie włosów wymaga różnicowania przede wszystkim z:
- łysieniem androgenowym,
- rozlanymi postaciami łysienia plackowatego,
- chorobami ogólnoustrojowymi (np. zaburzenia tarczycy, niedobór żelaza).
Diagnostyka obejmuje:
- dokładny wywiad czasowy,
- badania laboratoryjne,
- ocenę trichoskopową i ewentualnie trichogram.
Postępowanie w telogenowym wypadaniu włosow
Telogenowe wypadanie włosów ma zwykle charakter samoograniczający się, pod warunkiem eliminacji czynnika wywołującego. W naszym gabinecie trychologicznym w Krakowie skupiamy się przede wszystkim na:
- identyfikacji i usunięciu przyczyny,
- korekcji niedoborów (np. żelaza),
- działaniach wspomagających odrost: miejscowe preparaty stymulujące odrost włosów, suplementacja, zabiegi takie jak karboksyterapia skóry głowy, mezoterapia mikroigłowa, mezoterapia igłowa, osocze bogatopłytkowe skóry głowy.
Pomimo często dramatycznego obrazu klinicznego rokowanie jest dobre – w większości przypadków proces jest odwracalny, a włosy ulegają odrostowi.
Instytut Trychologii EsteticDerm w Krakowie – Trycholog Kraków
Comments are closed.